NOWY NUMER. Brutalizacja i polaryzacja to nic nowego w debacie publicznej w Polsce. Zmieniły się jednak realia, które kształtują komunikację między obywatelami. Sferę tę zdominowali technologiczni giganci, którzy nie tylko dysponują kanałami przepływu informacji, ale i filtrują treści tak, by wpływać na zachowania użytkowników. Skutkiem uzależnienia od mediów społecznościowych jest „brainrot”, czyli „zgnilizna mózgu” – stan wewnętrznego chaosu spowodowany nadmiarem śmieciowych treści, prawd, twierdzeń, obrazów. I nie ma szans, by zorientować się, co jest prawdą, a co fałszem. Zmanipulowani przez algorytmy i cyfrowo podkręcane emocje, ludzie stają się coraz bardziej podatni na rozmaite teorie spiskowe. Jak wyrwać się spod władzy medialnego postrozumu, zanim kontrolę przejmie sztuczna inteligencja na usługach big techów i rynku?
TEMAT NUMERU: DEBATA WE MGLE
Ostentacyjny urok postrozumu [TEMAT NUMERU]
Magdalena NOWICKA-FRANCZAK
Co łączy Donalda Trumpa, Krzysztofa Stanowskiego i Łatwoganga? Trafne zdekodowanie ducha czasów, fetyszyzacja komunikacji platformowej i umiejętność wyciskania algorytmów jak cyfrowej cytryny. Ich kapitałem jest medialna widzialność, narzędziem – mobilizowane emocje, a tworzywem – zdrowy rozsądek. Ale niczego nie osiągnęliby bez nas, czyli podatnej publiczności.
Kłamstwo robi karierę [TEMAT NUMERU]
Z Marcinem KOTRASEM rozmawia Bogdan SOBIESZEK
Mitologizowanie rzeczywistości, teorie spiskowe, fake newsy funkcjonujące jako równoprawne informacje opisujące świat sprzyjają fragmentacji społecznej i powodują, że coraz trudniej nam dotrzeć do fundamentalnej wiedzy o tym, w jakim społeczeństwie żyjemy – mówi Marcin Kotras, adiunkt w Katedrze Socjologii Polityki i Moralności na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.
Poza tym
Fotografia: medium w transformacji [SZTUKA]
Tomasz FERENC
Każdego z nas, niezależnie co o tym myślimy, dotyczą zmiany zachodzące w fotografii; jej form, zastosowań i obiegów. I każdy z nas w tych zmianach uczestniczy: mniej lub bardziej świadomie. Nie ma przed tym ucieczki i dlatego tym bardziej istotne staje się krytyczne przyglądanie się temu, co dzieje się z fotografią i innymi mediami wizualnymi.
Socjolog sztuki Tomasz Ferenc wskazuje pewne istotne zjawiska we współczesnej fotografii przy okazji 25-lecia Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi.
Cichy głośny film [ROZMOWY]
Z Ewą PUSZCZYŃSKĄ rozmawia Agata GWIZDAŁA-MALIK
Na najnowszy film Pawła Pawlikowskiego czekaliśmy od 2018 roku, kiedy świat zachwycił się zrealizowaną w Łodzi „Zimną wojną”. Po ośmiu latach reżyser wrócił na 79. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes, prezentując w konkursie głównym obraz „Ojczyzna” i zdobywając nagrodę za reżyserię (w kinach od 19 czerwca). To kolejny tytuł, przy którym Pawlikowski współpracował z łódzką producentką Ewą Puszczyńską.
DODATEK – „ŁÓDZKIE INSPIRUJE”
„Kalejdoskop” niezmiennie stara się dostrzegać ciekawe działania kulturalne w regionie. W dodatku „Łódzkie inspiruje” przyglądamy się wybranym miejscom oraz związanym z nimi inicjatywom. I zaskakują nas swoim bogactwem – tyle się dzieje. W tym numerze zabieramy czytelników do Łęczycy…
Spis treści
14
Dziwak, ale oswojony.
Łukasz Barys
15
Bywa, kiedy jest.
Andrzej Poniedzielski
Temat numeru
18
Ostentacyjny urok postrozumu.
Magdalena Nowicka-Franczak
24
Kłamstwo robi karierę.
Rozmowa z Marcinem Kotrasem
--
30
Miniatura świata.
Rozmowa z Krzysztofem Candrowiczem
32
Fotografia: medium w transformacji.
Tomasz Ferenc
36
Cichy głośny film.
Rozmowa z Ewą Puszczyńską
39
Mój „przyjaciel” Lem.
Łukasz Maciejewski
42
Gwiazda dla Koterskiego?
Emil Sowiński
45
Pochwała głupoty.
Mieczysław Kuźmicki
46
Muzeum na receptę.
Bogumił Makowski
49
Galeria Kalejdoskopu
Monika Dałek
FOTO: [Monika Dałek]: wspaniałe czasy
54
Z werwą, ale refleksyjnie.
Paulina Ilska
56
Piechal – piewca robotniczej Łodzi.
Michał Danielewicz
59
Piękna różnorodność.
Piotr Kasiński
62
How deep is your love?
Dariusz Bilski
64
Miękka jak wosk, twarda jak stal.
Maria Duszka
67
Dodatek „Łódzkie inspiruje”
– Łęczyca
79
Kalendarium
Na okładce: Marta Bogdańska „In Space we Trust. Cloven-hoofed” (fragment) z projektu „Vive la résistance!”, film still, 2024 – wystawa „My, zwierzęta” w ramach 25. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi.
„Kalejdoskop” 06/2026 do kupienia od 29 V w punktach Garmond-Press i Kolportera oraz w salonach empik w całym województwie łódzkim, a od 28 V – w recepcji Łódzkiego Domu Kultury przy ul. Dowborczyków 18 (II piętro biurowca).
A także w prenumeracie redakcyjnej.
Archiwalne „Kalejdoskopy” są dostępne jako e-booki na Virtualo.pl.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
- od 28-05-2026
- 29-05-2026
Kategoria
Wiadomości
