TEMAT NUMERU: CZŁOWIEK DO POPRAWY

Cyfrowe zbawienie dla wybranych [TEMAT NUMERU]
Bogdan SOBIESZEK

Cechą dzisiejszego świata jest narastająca sprzeczność między gwałtownym rozwojem technologii a polityczną stagnacją. Optymistycznym wizjom nieuniknionego postępu, który poprawi ludzkie życie, towarzyszy niezdolność społeczeństwa do wygenerowania nowych form organizacji. Trwa przesilenie, a ludzkość nie ma pomysłu, czym zastąpić stary świat. Odpowiedzią na ów kryzys może być powrót do idei transhumanizmu, który stał się nową religią wyznawaną przez technologicznych potentatów z Doliny Krzemowej.

Tomorrow You [GALERIA KALEJDOSKOPU / TEMAT NUMERU]
Klaudia STAŃKO

Od najmłodszych lat fascynowało mnie ludzkie ciało, jego granice i to, co się dzieje, gdy technologia zaczyna je przekraczać. Transhumanizm jest dla mnie ważny przede wszystkim dlatego, że to temat, który dotyczy nas już teraz, choć rzadko zdajemy sobie z tego sprawę. Modyfikacje genetyczne, drukowane narządy, chirurgia robotyczna czy implanty wspomagające funkcje ciała nie są scenariuszami z odległej przyszłości. To zjawiska obecne dziś w laboratoriach i salach operacyjnych.

Bez serc, bez ducha [FALE ULTRAZAKRÓTKIE / TEMAT NUMERU]
Dariusz BILSKI

Muzyka przyjemna oznacza: niekłopotliwa. Czyli może się sączyć, bo nie stanowi żadnego ryzyka. I tu oczywiście otwiera się przestrzeń dla AI, playlist i algorytmów. Bo jeśli celem ma być wyłącznie przyjemne tło, maszyna łatwo może go osiągnąć. Dlatego że rynek coraz częściej nie potrzebuje sztuki. Potrzebuje harmonijnego, nienachalnego dźwięku.

Pisanie ze wspomaganiem [FELIETON / TEMAT NUMERU]
Marcin ANDRZEJEWSKI

Kim byliby pisarze kryminałów bez Google Earth? Kim byliby w ogóle pisarze realiści bez Google’a jako takiego? Często nie ma już w realiach dawnego anturażu miast. Ale jednak nadal można go oglądać – na historycznych skanach wykonanych przez Google Earth oraz na zdjęciach archiwalnych w internecie. To jednocześnie wielki bonus, wspaniała rzecz, ale i przyczyna klęski. Klęski urodzaju, w której łatwość dostępu do źródeł powoduje coraz większą produkcję historycznej literatury i coraz większą powierzchowność opisywanych historycznych realiów. Przecież wystarczy obejrzeć kilkadziesiąt zdjęć, żeby wiedzieć w pełni, jak wyglądała dziewiętnastowieczna / przedwojenna / peerelowska Warszawa czy Łódź. Takie można mieć przekonanie. Niestety jest to przekonanie dość zdradliwe.


Poza tym


Artysta – darmozjad? [ROZMOWY]
Z Leszkiem KARCZEWSKIM rozmawia Aleksandra TALAGA-NOWACKA

– Jest 2026 rok i Polskę jako dwudziestą gospodarkę świata stać na to, żeby nareszcie uznać osoby artystyczne za takie same osoby pracownicze jak wszystkie inne. Powinniśmy się jako społeczeństwo wstydzić, że do tej pory nie ma takiego wsparcia – mówi Leszek KARCZEWSKI (zastępca dyrektora Muzeum Sztuki w Łodzi, adiunkt w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego), zagadnięty o projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny.

„Ojczyzna” – zawiedzione nadzieje [FILM / RECENZJA]
Jakub MARCINIAK

Odpowiednie zamknięcie filmu to trudna sztuka. Nie mówię nawet o pojedynczym, wybitnym ujęciu, ale o końcowej sekwencji. Możemy dużo wybaczyć, gdy dostajemy znakomite domknięcie. Jeśli jednak reżyser nie umie postawić kropki w odpowiednim miejscu, to dobre rzeczy w filmie mogą łatwo ulec rozmyciu…


DODATEK – „ŁÓDZKIE INSPIRUJE”

„Kalejdoskop” niezmiennie stara się dostrzegać ciekawe działania kulturalne w regionie. W dodatku „Łódzkie inspiruje” przyglądamy się wybranym miejscom oraz związanym z nimi inicjatywom. I zaskakują nas swoim bogactwem – tyle się dzieje. W tym numerze zabieramy czytelników do Brzezin…


Spis treści

14
Uzależnieni od „Kolorów Polski”.
Magdalena Sasin

16
O nich, o nas? 
Łukasz Barys

17
Od-czynić się wydatnie.
Andrzej Poniedzielski

Temat numeru
Człowiek do poprawy

20
Cyfrowe zbawienie dla wybranych.
Bogdan Sobieszek

24
Z kamerą wśród zwierząt. 
Łukasz Maciejewski

25
Galeria Kalejdoskopu
Klaudia Stańko

30
Bez serc, bez ducha.
Dariusz Bilski

32
Pisanie ze wspomaganiem.
Marcin Andrzejewski

34
Artysta – darmozjad?
Rozmowa z Leszkiem Karczewskim

38
Babcia też.
Mieczysław Kuźmicki

39
Teksty układają się w ustach.
Rozmowa z Marcinem Brzozowskim

42
Biegnij, Arek, biegnij.
Joanna Królikowska

44
Gabardyna z duszą.
Mieczysław Kuźmicki

46
Radość fruwania.
Paulina Ilska

50
„Ojczyzna” – zawiedzione nadzieje
Jakub Marciniak

53
Potrzebujemy kina drapieżnego.
Jakub Marciniak

56
Widziałem szczęśliwych artystów.
Maciej Cholewiński

58
Źródło inspiracji.
Aleksandra Talaga-Nowacka

60
Autobiografie i porównania.
Piotr Kasiński

62
Mała rzeka, a cieszy.
Maciej Robert

64
Przyjazne miasto zaprasza.
Maria Sondej

67
Dodatek „Łódzkie inspiruje”
– Brzeziny

79
Kalendarium


Na okładce: Obraz wygenerowany przez Jacka Nagłowskiego we współpracy ze sztuczną inteligencją



„Kalejdoskop” 07–08/2026 do kupienia od 30 VI w punktach Garmond-Press i Kolportera oraz w salonach empik w całym województwie łódzkim, a od 29 VI – w recepcji Łódzkiego Domu Kultury przy ul. Dowborczyków 18 (II piętro biurowca).
A także w prenumeracie redakcyjnej.

Archiwalne „Kalejdoskopy” są dostępne jako e-booki na Virtualo.pl.



Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego