W programie znajdą się m.in. łódzka premiera drugiej płyty zespołu „Współgłosy” Marcela Balińskiego, wydarzenia poświęcone kulturze Głuchych, w tym działania performatywne Daniela Kotowskiego,  premiera spektaklu „Nireńska. Próba otwarta” Mai Kleczewskiej i Agnieszki Przepiórskiej.

Kilka dni, wiele historii

Festiwal Łódź Wielu Kultur w 2026 roku po raz pierwszy przybrał formułę wydarzenia kroczącego – jego program rozłożony jest od maja do listopada. Program festiwalu buduje cztery wzajemnie przenikające się ścieżki: Łódzkie biografie, Geografie przemocy i solidarności, Kultura Głuchych i Oddech. Wrześniowy długi weekend będzie jednak jednym z najważniejszych momentów całej edycji. To właśnie wtedy festiwalowe ścieżki spotkają się w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana oraz łódzkich instytucjach kultury, a także szkołach, tworząc niezwykle różnorodny kilkudniowy program.

Tegoroczny festiwal wyrasta z historii miasta budowanego przez ludzi o różnych korzeniach, językach, historiach. Jednocześnie jego program patrzy daleko poza granice Łodzi. Powróci do biografii związanych z Łodzią – historii ludzi, których życie przekraczało granice państw, języków i kultur. Przyjrzy się współczesnym geografiom przemocy i solidarności, opowiadając o miejscach dotkniętych wojną, migracją i kryzysami humanitarnymi.  Jednocześnie będzie inicjował budowanie wspólnoty i celebrację życia.

Łódzkie biografie

Jednym z ważnych tematów festiwalu są postacie związane z Łodzią, których biografie przekraczały granice państw i kultur. Podczas wrześniowych wydarzeń szczególne miejsce zajmie historia Poli Nireńskiej – tancerki, choreografki, uczennicy Mary Wigman, żony Jana Karskiego. Nireńska zrewolucjonizowała spojrzenie na taniec modern. 20 września o godzinie 19:00 w Centrum Dialogu odbędzie się premiera spektaklu „Nireńska. Próba otwarta” w reżyserii Mai Kleczewskiej. Inspiracją dla spektaklu jest biografia Niereńskiej „Tancerka i zagłada” autorstwa Weroniki Kostyrko. Inicjatorką projektu i odtwórczynią głównej roli jest Agnieszka Przepiórska, która tak opowiada o spektaklu: To opowieść o pamięci. O tym, co pozostaje po człowieku, gdy znikają świadkowie jego życia. O historii zapisanej w ciele, ruchu i sztuce. O próbie ocalenia śladów tych, którzy odeszli. To opowieść o determinacji, wytrwałości, ambicji i talencie, o walce o siebie, o realizację marzeń, mimo niesprzyjających okoliczności: rodzinnych, społecznych, politycznych i historycznych. 21 września o godzinie 19:00 odbędzie się pokaz drugi spektaklu z tłumaczeniem na polski język migowy.

Geografie przemocy i solidarności

W ramach ścieżki powstanie wystawa kuratorowana przez Małgorzatę Ludwisiak i Katarzynę Słobodę „Na krawędzi chaosu”, realizowana w partnerstwie z Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. Wystawa zbiorowa podejmuje istotne pytania. Jak odnaleźć się w świecie, w którym wojny, katastrofa klimatyczna, przymusowe migracje i kryzysy społeczne stają się codziennością? Czy możliwe jest dziś myślenie o wspólnocie i solidarności poza prostym podziałem na „my” i „oni”? Zaprasza do refleksji nad współczesnością rozumianą jako stan nieustannej niestabilności – moment zawieszenia pomiędzy rozpadem znanych porządków a możliwością wyłonienia się nowych form życia społecznego. Wśród artystek i artystów zaproszonych do udziału w wystawie znajdą się m.in. Białorusinka Ala Savashevich, Eglė Budvytytė pochodząca z Litwy, Yulia Krivich pochodząca z Ukrainy, Rana Hamadeh z Libanu oraz argentyńskie artystki – Ana Lozza i Barbara Hang. Swoje prace pokażą także polskie artystki i artyści, m.in. Edgar Bąk i Agnieszka Kalinowska. Wernisaż wystawy jest zaplanowany na 18 września.

Muzyka, która łączy różne doświadczenia

Festiwal otworzy premierowy koncert zespołu „Współgłosy”. To autorski projekt kompozytora i pianisty Marcela Balińskiego, łączący jazzowe trio, chór osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi oraz aktorów Magdalenę Koleśnik i Bartka Bielenię. Zespół w 2025 roku otrzymał Fryderyka za swoją pierwszą płytę. Łódzki koncert zaplanowany na 17 września o godzinie 19:00 będzie premierą nowej płyty zespołu. Na scenie znajdzie się pełny skład artystów występujących na albumie - gościnnie wystąpią Błażej Król i Tomasz Kot, a także sekcja dęta.

Kultura Głuchych – język który się widzi

Tej jesieni w Łodzi swoje indywidualne miejsce otrzyma Kultury Głuchych. Organizatorzy chcą pokazać kulturę Głuchych nie jako temat związany wyłącznie z dostępnością, ale jako pełnoprawny obszar sztuki i doświadczenia społecznego. Język migowy, ciało, ruch i ich naturalna performatywność stają się tu punktem wyjścia do opowiadania o komunikacji i wspólnocie.

W programie znalazły się wystawy Głuchych artystów: „Gest i mimika g/Głuchych” Marka Krzysztofa Laseckiego w Galerii Bałuckiej oraz „Instrukcja obsługi normalności” Tomasza Grabowskiego w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Wernisaże tych wystaw zaplanowane są na 17 września.
Jedną z najważniejszych postaci ścieżki Kultury Głuchych jest Daniel Kotowski – artysta wizualny i performer, który w swojej twórczości bada relacje między językiem migowym, ciałem i przestrzenią. Interesuje go komunikacja poza światem zdominowanym przez język foniczny, a język migowy staje się w jego pracach także językiem sztuki. W tym roku współtworzył wystawę w Pawilonie Polskim na Biennale Sztuki w Wenecji. Podczas Festiwalu, 18 września Kotowski zaprezentuje w budynku YMCA wideoperformans „CRYING/TRYING” oraz wykład performatywny.

Po długim festiwalowym weekendzie rozpocznie się Tydzień Kultury Głuchych, organizowany wokół przypadającego 27 września Międzynarodowego Dnia Głuchych i Języka Migowego. W jego ramach odbędą się m.in. spotkania i rozmowy prowadzone w języku polskim oraz Polskim Języku Migowym. Program edukacyjny powstaje we współpracy z Polskim Związkiem Głuchych, obchodzącym w 2026 roku 80-lecie działalności.
Festiwal, który otwiera przestrzeń dla każdego

Obok spektakli, koncertów i wystaw w programie tegorocznego Festiwalu Wielu Kultur znalazły się ponownie wydarzenia rodzinne, warsztaty, działania dla dzieci i młodzieży oraz wydarzenia plenerowe.

W ramach programu dla młodszej publiczności pojawią się projekty poświęcone m.in. przemocy rówieśniczej, kryzysom i emocjom towarzyszącym dorastaniu we współczesnym spolaryzowanym świecie. Nie zabraknie także działań partycypacyjnych i artystycznych, dotyczących także Kultury Głuchych, w których dzieci i młodzież będą mogły aktywnie uczestniczyć. Część wydarzeń zostanie zrealizowana w szkołach.

Ważnym elementem weekendu będą również wydarzenia pozwalające złapać oddech: wspólne jedzenie, muzyka, taniec i spotkania w plenerze, które będą miały miejsce w Miasteczku Festiwalowym w Parku Ocalałych w dniach 19-20 września. Park stanie się przestrzenią współtworzoną przez lokalnych twórców, organizacje społeczne, kolektywy, wydawnictwa, animatorów, artystów oraz osoby tworzące autorskie produkty i rękodzieło.

Wśród drzew rozbrzmiewać będzie muzyka podczas potańcówek Poranki u Yanki, pojawi się Punkt Interwencji Artystycznej, realizowany przez białoruskie artystki – Ksenię Logovaię, Yanę Kasperovich (Pracownia Dzivne) oraz instalacja „Latawce dla pokoju”, francuskiego artysty Victora Guerihault z międzypokoleniowymi warsztatami. Nie zabraknie także propozycji koncertowej. W sobotę rozbrzmi scena muzyczna Festiwalu Łódź Wielu Kultur, na której staną:  Rasm Almashan – polsko-jemeńska wokalistka i autorka testów, Rasha Nahas – palestyńska wokalistka rockowa i Shkoon – niemiecko-syryjska grupa z Hamburga.

Wrześniowy długi weekend Festiwalu Łódź Wielu Kultur będzie kulminacją opowieści, którą festiwal buduje przez cały 2026 rok. To opowieść o mieście, które od zawsze było miejscem przenikania się kultur – ale również o współczesnym świecie, w którym musimy się odnaleźć pomimo różnic doświadczeń, poglądów, perspektyw i zagrożeń.

Wydarzenia w październiku i listopadzie

W październiku Festiwal powróci do tematów związanych z solidarnością i prawami człowieka za pośrednictwem spotkań i rozmów w kręgu przy współpracy z Fundacją Nowej Wspólnoty. Wśród gości spotkań znajdzie się m.in. Noam Shuster Eliassi – izraelska aktywistka i komiczka, która w autorskim stand-upie Coexistence, My Ass! (15 X) mierzy się z ideą koegzystencji, nierównością oraz walką o pokój i sprawiedliwość w Izraelu i Palestynie.

W listopadzie kontynuowane będą wątki praw człowieka, jak i biografii postaci związanych z Łodzią. Centralną postacią stanie się Yanka Rudzka urodzona w Łodzi tancerka i choreografka, która po wojnie opuściła Polskę, w Brazylii stała się jedną z pionierek nowoczesnego tańca, a z polskiej historii niemal zniknęła? „Projekt Yanka Rudzka: Dojrzenie” (Joanny Leśnierowskiej w dialogu z Anną Zielińską, Neemias Santana oraz Lią Robatto) nie próbuje rekonstruować jej biografii ani tworzyć kolejnego portretu wielkiej artystki. Zamiast tego poprzez taniec, fotografię i film zbliża się do tego, co w jej historii nieuchwytne: nieobecności, przemilczeń, zerwanych genealogii i tożsamości istniejącej pomiędzy różnymi miejscami, językami i kulturami. Między 5 a 10 XI w Centrum Dialogu będzie dostępna instalacja artystyczna, a 5, 6 i 7 XI w jej przestrzeni odbędzie się spektakl taneczny. „Projekt Yanka Rudzka: Dojrzenie” jest produkcją premierową Festiwalu Łódź Wielu Kultur 2026.

Opowieść o tożsamości na styku języków i kultur kontynuować będzie Marah Haj Hussein. W spektaklu „Language: no broblem” artystka porusza się między palestyńskim arabskim, hebrajskim, niderlandzkim i angielskim, badając wielojęzyczność jako doświadczenie osobiste, ale także polityczne. Język staje się tutaj czymś więcej niż narzędziem komunikacji – może określać przynależność, wyznaczać granice, budować wspólnotę, ale również podporządkowywać, wypierać i przekształcać inne języki.

15 XI o godz. 19 ponownie rozbrzmi muzyka. Festiwal po raz kolejny zagości w Sali Koncertowej Akademii Muzycznej. Na scenie nie stanie Le Trio Joubran z projektem muzycznym 20 SPRINGS. „20 Springs” jest podsumowaniem dwóch dekad działalności tria, ale nie ma charakteru retrospektywy. Tytułowe dwadzieścia wiosen odnosi się do idei ciągłego odradzania się – każdego kolejnego roku traktowanego jako możliwość rozpoczęcia czegoś na nowo. Podczas jubileuszowego koncertu braciom towarzyszyć będą kwartet smyczkowy oraz perkusiści, dzięki czemu dobrze znane kompozycje Le Trio Joubran zyskają nowe, rozbudowane brzmienie.


Strona Festiwalu Łódź Wielu Kultur 2026: lodzwielukultur.pl

Organizator Festiwalu Łódź Wielu Kultur: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi