Ale wbrew narzekaniom pesymistów coś się przecież dzieje, ekipy filmowe realizują zdjęcia w przestrzeni miejskiej. Czasem o wyborze decydują tutejsze wyjątkowe plenery. Łódź może zagrać Kopenhagę sprzed 100 lat albo powojenny Paryż. Najczęściej więc spełnia funkcję magazynu ze starymi dekoracjami. To też może być powodem do dumy. Najcenniejsze jednak są dla mnie te momenty, kiedy wybitny twórca filmowy zainspiruje się moim miastem, uczyni je ważnym bohaterem, przeznaczy mu rolę motywu napędzającego opowieść, symbolu kształtującego przesłanie.


TEMAT NUMERU: FILMOWE ROLE MIASTA

Łódź ucieka z kostiumu [TEMAT NUMERU]
Apolonia MARCINEK

Gdy David Lynch w drugiej połowie lat 90. XX wieku i na początku XXI wieku przybywał do Łodzi przy okazji Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage, miasto znajdowało się w stanie zawieszenia. Był to krajobraz wynikający z transformacji ustrojowej – przestrzeń pełna opuszczonych fabryk włókienniczych, pociemniałych od sadzy murów z czerwonej cegły, zapomnianych podwórek i nierównych chodników. Podczas gdy polscy twórcy widzieli w Łodzi przede wszystkim plener dla dramatów historycznych lub ponurą dekorację realiów PRL-u – Lynch dostrzegł w tym mieście inny wymiar. Dla amerykańskiego reżysera Łódź nie była żywym muzeum, lecz oddychającym organizmem o specyficznej, mrocznej geometrii; stanem umysłu przełożonym na tkankę architektoniczną.

Cicha bohaterka [TEMAT NUMERU]
Natalia PAWŁOWSKA

Kiedy „Ida” zdobywała Oscara dla najlepszego filmu międzynarodowego, a kilka lat później „Zimna wojna” wracała z festiwalu w Cannes z nagrodą za reżyserię oraz trzema nominacjami do Nagrody Akademii, uwagę skupiono na Pawle Pawlikowskim. Za osiągnięciami reżysera stoją jednak także cisi bohaterowie. Jednym z nich jest Łódź – obecna w tych filmach niemal nieustannie, a zarazem pozostająca na ekranie w zaskakująco dyskretny sposób. Nie jest ich tematem, nie jest też filmową pocztówką – lecz swoistym tworzywem: przestrzenią, która może przyjąć rozmaite tożsamości.

Gry miejskie Koterskiego [TEMAT NUMERU]
Stanisław SOBCZYK

W okresie PRL w Łodzi skupiały się przemysł i edukacja filmowa, miasto stanowiło też inspirację dla wielu twórców. Była przez nich wykorzystywana jako tło dla opowieści. Także w ostatnich dekadach Łódź odgrywała różne role w polskim kinie. Istotne jest jednak to, że większość filmowców traktuje to miasto po prostu jako optymalne, wizualnie przekonujące miejsce realizacji zdjęć. Jest jednak reżyser, który nie kształtuje Łodzi na potrzeby swoich filmów, ale sam w dużym stopniu jest przez Łódź ukształtowany.

Poza tym

Odważna i intymna [ROZMOWY]
Z Kamilą SERWICKĄ rozmawia Agata GWIZDAŁA-MALIK

„Dorastając, każdego dnia patrzyłam na strach i cierpienie mojej mamy, upokarzanej przez ojca, który stopniowo odbierał jej wolę życia. Razem z dwiema młodszymi siostrami byłyśmy wyzywane, bite i wyrzucane z domu, karane za to, że miałyśmy odwagę mu się sprzeciwić”. Autorka tych słów i jednocześnie reżyserka dokumentu „A teraz wiosna” – Kamila SERWICKA – po wielu latach wróciła do rodzinnego domu i postanowiła opowiedzieć o nim na ekranie.

Wojna wokół nas [MEDIA / FESTIWAL]
Jakub WIEWIÓRSKI

36. Festiwal Mediów „Człowiek w Zagrożeniu” otworzyła „NAZA” w reżyserii Yuvala Abrahama i Rachel Szor. W konkursie filmów dokumentalnych zwyciężył film „Igrając z diabłem” Piotra Małeckiego i Maćka Nabrdalika. Wojna była motywem przewodnim. To, co się dzieje bliżej i dalej od naszej granicy, nie może nam spowszednieć. Boimy się, ale może rozmowy po seansach choć odrobinę pomogły ów lęk oswoić.

Niewypowiedziane [ROZMOWY]
Z Leną PAWLIK rozmawia Aleksandra TALAGA-NOWACKA
oraz Galeria Kalejdoskopu – Lena Pawlik

Lena PAWLIK we wrześniu obroniła dyplom magisterski na Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi, ale zanim to się stało, za cykl obrazów „Stany niewypowiedziane” otrzymała nagrodę „Kalejdoskopu” w 43. Konkursie im. Władysława Strzemińskiego – Sztuki Piękne. – Malowanie jest elementem próby głębszego zrozumienia danej relacji. Gdy się kogoś poznaje, pierwsze wrażenia nie są analityczne, rozumowe. Kierujemy się wtedy emocjami, wrażeniami i nawet nie zawsze wiadomo, dlaczego nas do kogoś ciągnie, dlaczego ta osoba na nas wpływa – mówi artystka. – Malowanie jest dla mnie sposobem wyrazu, który porządkuje pewne emocje, wyciąga je na powierzchnię. Moje obrazy są próbą uchwycenia czegoś, co jest ulotne.

DODATEK – „ŁÓDZKIE INSPIRUJE”

„Kalejdoskop” niezmiennie stara się dostrzegać ciekawe działania kulturalne w regionie. W dodatku „Łódzkie inspiruje” przyglądamy się wybranym miejscom oraz związanym z nimi inicjatywom. I zaskakują nas swoim bogactwem – tyle się dzieje. W tym numerze zabieramy czytelników do Bełchatowa…


Spis treści

10
Grawitacja a performens.

14
Lalkomania.
Łukasz Barys

15
Nie ścigam się.
Andrzej Poniedzielski

Temat numeru: Ekranowe role miasta

18
Łódź ucieka z kostiumu.
Apolonia Marcinek

22
Cicha bohaterka.
Natalia Pawłowska

26
Gry miejskie Koterskiego.
Stanisław Sobczyk


30
Odważna i intymna.
Rozmowa z Kamilą Serwicką

32
Wojna wokół nas.
Jakub Wiewiórski

34
Nerwica w granicach Jessiki.
Łukasz Maciejewski

35
Piąta ćwiartka.
Mieczysław Kuźmicki

36
Niewypowiedziane.
Rozmowa z Leną Pawlik

39
Galeria Kalejdoskopu
Lena Pawlik

44
We wspólnocie nadzieja.
Aleksandra Talaga-Nowacka

48
Tkanki miasta.
Karina Madej-Mazur

52
Gala Dyplomowa po raz trzydziesty

54
Komiksowa sztafeta.
Piotr Kasiński

56
Nie z tego świata.
Joanna Królikowska

58
Bohater bez peleryny.
Paulina Ilska

60
Franz na fali.
Bogdan Sobieszek

62
W progu.
Dariusz Bilski

64
Wącham kosmos.
Maciej Cholewiński

66
Jak się pije w „Lalce”?
Maciej Robert

67
Dodatek „Łódzkie inspiruje”
– Bełchatów

79
Kalendarium


Na okładce: Lena Pawlik, laureatka nagrody „Kalejdoskopu” w Konkursie im. Władysława Strzemińskiego – Sztuki Piękne 2026
Fot. Piotr Zdrzynicki



„Kalejdoskop” 11/2026 do kupienia od 30 X w punktach Garmond-Press i Kolportera oraz w salonach empik w całym województwie łódzkim, a od 29 X – w recepcji Łódzkiego Domu Kultury przy ul. Dowborczyków 18 (II piętro biurowca).
A także w prenumeracie redakcyjnej.

Archiwalne „Kalejdoskopy” są dostępne jako e-booki na Virtualo.pl.



Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.